इ-बैङ्‍किङ भनेको के हो?

इ-बैङ्‍किङ भनेको इन्टनरनेटको प्रयोग गरेर बैङ्‍किङ सेवा प्राप्त गर्ने अत्यन्तै लोकप्रिय आधुनिक साधन हो। विद्युतीय यन्त्रहरू (कम्प्युटरको व्यापक प्रयोग गरिने) का माध्यमबाट बैङ्‍किङ कारोबार गर्ने प्रणालीलाई इ-बैङ्‍किङ भनिन्छ। इ-बैङ्किङमार्फत सेवा लिनका लागि वेब ब्राउजरसहितको इन्टरनेट जडित कम्प्युटर मात्रै भए पुग्छ।धेरैजसो बैङ्‍कहरूले सुरक्षित वेब साइटका माध्यमबाट इ-बैङ्‍किङको सुविधा दिने गरेका छन्। इ-बैङ्‍किङ जस्ता प्रणालीहरूको प्रयोग गरेर वेबसाइट मार्फत सेवा दिइरहेका बैङ्‍कहरूसँग आर्थिक कारोबार गर्न सकिन्छ।

इ-बैङ्‍किङ प्रणालीका फाइदा

  • इ-बैङ्किङमा बैङ्‍कका शाखाहरूको कार्यालय खुल्ने र बन्द हुने समयको पावन्दी हुँदैन ।
  • इन्टरनेट सेवा उपलब्ध भएको जुनसुकै ठाउँबाट आर्थिक कारोबार गर्न सकिन्छ।
  • नगद रूपैँया बोकेर हिँड्नु पर्ने झन्झट हुँदैन।
  • लाममा उभिनु पर्ने झन्झट नहुने हुँदा समयको वचत हुन्छ।

इ-बैङ्‍किङ प्रणालीका सेवालाई निम्न किसिमले वर्गीकरण गर्न सकिन्छ

    • नगद लेनदेन बाहेकका काम
१. एकाउन्ट तथा वचतसम्बन्धी जानकारी लिन
२. हालसालै गरिएका कारोबारबारे जानकारी लिन
३. बैङ्कको स्टेटमेन्ट हेर्न, डाइउनलोड गर्न र प्रिन्ट गर्न
४. चेक बुकको माग गर्न
    • नगद लेनदेनसम्बन्धी काम
१. उही वा भिन्न बैङ्‍कका खाताहरूमा रकम स्थानान्तरण गर्न
२. उपभोग्य वस्तुहरूको बिल भुक्तानी गर्
३. डेबिड/क्रेडिट कार्डहरूबाट बिक्री भन्डारहरूमा (Point of Sales (POS)) सामान खरिद गर्न
४. बैङ्कसम्बन्धी विभिन्न प्रशासनिक कार्य गर्न

इ-बैङ्‍किङ् प्रणालीका स्वरूप

नेपालमा विद्युतीय बैङ्‍किङ प्रणालीका विभिन्न प्रकारहरू छन् तीमध्ये केही निम्नानुसार छन्

  • एटिएम (अटोम्याटिक टेलर मेसिन) : एटिएम बुथबाट पैसा झिक्न र एउटा बैङ्‍क खाताबाट अर्को खातामा पैसा रकमान्तर गर्न प्रयोग गरिने।
  • डेबिट/क्रेडिट कार्ड :पिओएस तथा एटिएम आदिमा पैसाको कारोबार गर्न। बिलको भुक्तानीका लागि समेत प्रयोग गर्न सकिने ।
  • इलेक्ट्रोनिक फन्ड ट्रान्सफर सिस्टम (EFTS) : इन्टरनेटका माध्यमबाट रकम वा अन्य कारोबारका लागि अनलाइन बैङ्‍किङ सिस्टम अन्तर्गत प्रयोग गरिने ।
विधुतीय बैङ्किङ सेवा दिने नेपाली बैंकहरुको सूची
१) नबिल बैंक लि. १७) सनराईज बैंक लि
२) नेपाल इन्भेष्टमेण्ट बैंक १८) लुम्बिनि बैंक लि
३) सिध्दार्थ बैंक लि १९) नेपाल एसबिआई बैंक लि.
४) कुमारी बैंक लि २०) एनएमबि बैंक लि
५) एभरेष्ट बैंक लि २१) गोबल आइएमई बैंक लि
६) मेघा नेपाल लि. २२) हिमालयन बैंक लि
७) लक्ष्मि बैंक लि २३) स्टयाण्डर्ड चाटर्ट बैंक लि.
८) सिभिल बैंक लि २४) एनआइसि एसिया नेपाल लि.
९) माछापुच्छ्रे बैंक लि २५) किष्ट बैंक लि
१०) बैंक अफ काठमाण्डौ २६) जनता बैंक नेपाल लि.
११) प्राइम कमर्सिएल बैंक लि २७) नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि
१२) नेपाल बंगलादेश बैंक लि २८) सिटिजनस् बैंक लि
१३) नेपाल बैंक लि २९) ग्राण्ड बैंक नेपाल लि.
१४) राष्ट्रिय वांणिज्य बैंक लि ३०) कमर्ज एण्ड ट्रष्ट बैंक नेपाल लि
१५) कृषि बिकास बैंक लि ३१) सेन्चुरि कमर्सिएल बैंक लि
१६) सानिमा बैंक लि